Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com
اخبار حقوقی: برنامه ها و اهداف استاد عبدالله سمامی (یکشنبه, 18 اسفند 1392 16:31)
اخبار حقوقی: اعسار چیست؟ (سه شنبه, 17 بهمن 1391 19:27)
اخبار حقوقی: طی حکمی از سوی مدیرعامل باشگاه استقلال؛ (شنبه, 14 بهمن 1391 21:44)
اخبار حقوقی: بزرگي در گفتگو با باشگاه خبرنگاران عنوان كرد: (شنبه, 07 بهمن 1391 20:23)
گروه وکلای پارسیان را در گوگل محبوب کنید

‌آيين‌نامه اجرايي قانون ابطال اسناد و فروش رقبات، آب و اراضي موقوفه

 

‌هيأت وزيران در جلسه مورخ 3/2/1374 بنا به پيشنهاد مشترك وزارت كشاورزي و سازمان اوقاف و امور خيريه و به استناد تبصره (6) ماده واحده قانون ابطال‌اسناد و فروش رقبات، آب و اراضي موقوفه - مصوب 25/11/1371آيين‌نامه اجرايي قانون ياد شده را به شرح زير تصويب نمود:

‌آيين‌نامه اجرايي قانون ابطال اسناد و فروش رقبات، آب و اراضي موقوفه

ماده 1 - تعاريف و اصطلاحات :

1-    مصلحت وقف : تأمين نظر واقف و منافع موقوف عليهم با رعايت غبطه موقوفه.

2-    متصرف : حسب مورد زارعان صاحب نسق يا قائم ‌مقام قانوني آنان، مالكان اعيان و اشخاصي كه به گونه‌اي عرصه و يا عرصه و اعيان موقوفه تبديل يا‌فروخته شده را در يد و اختيار دارند.

3-    حقوق مكتسب متصرف : هر نوع حقي كه براي متصرف تحت شرايط قانوني معيني حاصل شده باشد، از قبيل مالكيت اعيان، تحجير، حقوق كسب و پيشه،‌ حق نسق زارعانه، حفر چاه، غرس اشجار و مانند آن.

4-    مجوزشرعي: مجوزي كه بر اساس ضوابط شرع مقدس اسلام در مورد تبديل يا فروش اموال موقوفه توسط مجتهد جامع‌الشرايط صادر شده باشد.

5-    زارع صاحب نسق : كسي است كه مالك زمين نيست و با دارا بودن يك يا چند عامل زراعتي شخصاً يا با كمك خانواده خود در اراضي موقوفه زراعت‌مي‌نمايد و مقداري از محصول را به صورت نقدي يا جنسي به عنوان اجاره‌بها به موقوفه مي‌دهد و نسق مورد زراعت وي مشمول قوانين اصلاحات ارضي بوده‌است.

6-    زراعت : توليد محصول به وسيله عمليات زراعتي يا باغداري.

7- مرتع : زميني است اعم از كوه و دامنه يا زميني مسطح كه در آن نباتات علوفه‌اي به طور طبيعي روييده و در هرهكتار آن حداقل تعليف سه رأس گوسفند يا‌معادل آن از انواع دامهاي ديگر، در يك فصل چرا امكانپذير باشد.
8-بيشه يا قلمستان : زميني است كه در آن درختان غير مثمر به وسيله اشخاص غرس شده و تعداد درخت در هر هكتار آن از هزار اصله تجاوز نمايد.

9- باغ : زميني است كه در آن درختان مثمر يا مو به وسيله اشخاص غرس شده و عرفاً باغ شناخته شود.

‌ ‌ماده 2- ادارات اوقاف و امور خيريه و متوليان موقوفات مكلفند با توجه به سوابق ثبتي، موقوفات عامه‌اي را كه به فروش رسيده يا به صورتي به‌ملكيت اشخاص درآمده است، صورت برداري و همراه با مستندات و دلايل به سازمان اوقاف و امور خيريه ارسال نمايند. سازمان اوقاف ضمن مطلع ‌نمودن متصرف يا متصرفين اين موقوفات و یا اشخاص ذینفع دیگر، موضوع را به کمیسیونی مرکب از سه نفر فقیه صاحب نظر كه با انتخاب و زير نظر نماينده ولي فقيه در سازمان ياد شده تشكيل مي‌شود ارجاع مي‌كند، كميسيون مذكور‌ نظر خود را در مورد جواز شرعي فروش يا تبديل رقبات، با توجه به اسناد و مدارك ارايه شده اداره اوقاف و متولي ذي ربط و همچنين اشخاص ذي نفع‌در موقوفه اعلام مي‌نمايد. در صورتي كه تبديل و فروش رقبه موقوفه به نظر كميسيون با مجوز شرعي انجام شده باشد معامله تأييد مي‌شود و در غير‌اين صورت نظر نماينده ولي فقيه و سرپرست سازمان اوقاف و امور خيريه داير بر بطلان سند فروش يا تبديل موقوفه همزمان به سازمان ثبت اسناد و‌املاك كشور و متصرف يا متصرفين به بطلان سند در سوابق ثبتي و دفاتر مربوط ثبت و صدور سند جديد به نام موقوفه اقدام خواهند نمود.(اصلاحی 2/8/80)

ماده 3 - پس از ابطال انتقالات بعد از وقف: اداره اوقاف و امور خيريه يا متولي با رعايت تبصره (4) ماده واحده قانون ابطال اسناد و فروش رقبات، آب و اراضي‌موقوفه، متصرف را براي تنظيم سند اجاره دعوت مي‌نمايد و در صورتي كه متصرف «‌ظرف سي (30) روز از تاريخ رؤيت نامه اوقاف » (اصلاحی 2/8/80) براي تنظيم سند اجاره‌مراجعه ننمايد به شرح زير اقدام خواهند نمود:

1-    از متصرف قبلي با رعايت حقوق مكتسب او خلع يد شده و موقوفه با در نظر گرفتن صرفه و صلاح وقف به داوطلبان ديگر اجاره داده خواهد شد.

2-    در صورتي كه در مورد ميزان حقوق مكتسب قبلي بين او و اداره اوقاف و امور خيريه يا متولي اختلافي به وجود آيد از طريق مراجع قضايي تعيين تكليف‌خواهد شد. دادگاه‌ها اين گونه موارد را خارج از نوبت رسيدگي و به صدور حكم مبادرت مي‌نمايند.

‌تبصره - در مواردي كه در اجراي اين قانون از زارعان صاحب نسق خلع يد مي‌گردد در صورت تقاضاي زارعان، وزارت جهاد كشاورزي مكلف است از ‌اراضي مستعد كشاورزي موجود در منطقه و در صورت نبودن اراضي قابل واگذاري در منطقه، از اراضي ساير مناطق، با رعايت قوانين و مقررات جاري ‌نسبت به واگذاري اراضي به آنان با رعايت اولويت اقدام نمايند. (اصلاحی 2/8/80)

ماده 4 - موقوفات مشمول اين آيين‌نامه كه به نحوي از انحا در رهن يا وثيقه يا تأمين و بازداشت اشخاص ثالث قرار گرفته به تبع ابطال اسناد مالكيت، آزاد‌ خواهد شد. ادارات اوقاف هنگام تنظيم سند اجاره با استعلام از اداره ثبت محل، مراتب را به اطلاع اشخاص ذينفع خواهند رساند تا نسبت به استيفاي حقوق ‌خود از ساير اموال متعهد اقدام نمايند.

ماده 5 - در مورد موقوفات مزروعي مشمول قانون اجازه تبديل به احسن و واگذاري دهات و مزارع موقوفه عام - مصوب 1350 - و ساير مراحل اصلاحات‌ارضي به ترتيب زير عمل خواهد شد :

‌الف - در صورتي كه موقوفات ياد شده به دولت (‌وزارت كشاورزي) واگذار شده ولي تا كنون اسناد فروش آن به زارعان، تنظيم نشده نمايندگان اداره اوقاف و‌امور خيريه و اداره كشاورزي محل و متوليان مربوط در دفتر خانه اسناد رسمي حاضر و بطلان سند را در دفاتر وهامش سند قيد و به وسيله دفترخانه ياد شده‌موضوع به اداره ثبت محل براي اصلاح اسناد اعلام خواهد شد .

ب - هرگاه موقوفه مزروعي پس از انتقال به دولت با تنظيم سند رسمي به زارعان مربوط واگذار شده باشد، براي ابطال اسناد يا تأييد فروش آن به همان‌ترتيبي كه در اين آيين‌نامه آمده است عمل خواهد شد. (اصلاحی 2/8/80)
‌ماده 6- پس از انجام موارد مندرج در بندهاي (‌الف) و (ب) ماده (5)، ادارات اوقاف نسبت به موقوفات تصرف شده و متوليان نسبت به موقوفات تحت‌توليد خود مطابق مفاد اين آيين‌نامه با متصرفان و زارعان، سند اجاره تنظيم مي‌نمايند. مبلغ اجاره بها متناسب با مورد اجاره و با رعايت ارزش حقوق‌اكتسابي متصرفان و زارعان طبق نظر كارشناس رسمي يا خبره محلي تعيين مي‌شود. (اصلاحی 2/8/80)

‌تبصره 1 - چنانچه بعضي از زارعان صاحب نسق به علت فوت يا انتقال يا بنا به علل ديگري در حال حاضر در اراضي ياد شده زارعت ننمايند با وراث قانوني يا‌متصرفان فعلي رقبه قرارداد اجاره تنظيم خواهد شد. در تنظيم اسناد اجاره با اين گونه متصرفان مفاد بند (3) از ماده (1) اين آيين‌نامه مجري خواهد بود.

تبصره 2 - اگر زارعان صاحب نسق در اين گونه اراضي چاه حفر نموده باشند، موقوفه در صورت امكان نسبت به خريد آن اقدام مي‌نمايد و در اين صورت‌اجاره‌بهاي زمين بر اساس اراضي آبي تعيين خواهد شد در غير اين صورت كارشناس رسمی يا خبره محلي در موقع تعيين اجاره‌بها، موضوع مالكيت چاه و عرف محل‌را ملحوظ خواهد داشت.

تبصره 3 - در صورتي كه زارعان صاحب نسق بخشي از اراضي نسق زراعتي خود يا تمامي آن را به باغ يا قلمستان و بيشه تبديل نموده باشند اداره اوقاف يا‌متولي بايستي با توجه به تعاريف ذكر شده در ماده (1) اين آيين‌نامه نسبت به عرصه با آنان سند اجاره تنظيم نمايند.

تبصره 4- در صورتي كه موقوفات مزروعي موضوع اين آيين‌نامه در محدوده خدمات شهري قرار گرفته و كاربري زراعي آن تغيير يافته يا قابل تغيير باشد ‌قبل از هرگونه اقدام در مورد تفكيك و واگذاري آن اراضي بايد حقوق مكتسبه زارعان صاحب نسق با نظر كارشناس مرضي الطرفين و يا كارشناسان ‌منتخب ادارات اوقاف و يا متوليان (‌حسب مورد) و زارع صاحب نسق به وسيله ادارات اوقاف و امور خيريه و يا متوليان شناسايي و به نحو مناسبي‌ تأمين و تأديه گردد. در صورت عدم توافق و تراضي در شناسايي و تقويم حقوق مكتسبه، به درخواست هر يك از طرفين، موضوع توسط مراجع قضايي‌ذي صلاح مورد رسيدگي قرار گرفته و حقوق مكتسبه زارعان برابر نظر دادگاه پرداخت مي‌شود. ادارات اوقاف و متوليان مكلفند در واگذاري اراضي تغيير كاربري داده شده، در صورت تقاضاي زارع صاحب به هر يك از افراد صاحب نسق براي اجاره ‌يك قطعه از حداقل تفكيكي از همان اراضي اولويت قائل شوند. (اصلاحی 2/8/80)

‌ماده 7 - كليه اعياني و مستحدثاتي كه زارعان صاحب نسق احداث نموده باشند متعلق به زارعان آنها خواهد بود و سند اجاره فقط نسبت به عرصه به شرطي ‌رعايت كاربري زمين با آنان تنظيم خواهد شد.

تبصره 1 - چنانچه در اجراي قوانين مختلف اراضي زارعان در اختيار اشخاص حقيقي يا حقوقي قرار گرفته و در اين گونه اراضي مستحدثاتي ايجاد كرده باشند ‌مستحدثات ياد شده متعلق به اشخاص ياد شده بوده و نسبت به عرصه با آنان سند اجاره تنظيم خواهد شد.

تبصره 2 - در صورتي كه مستحدثاتي متعلق به موقوفه بوده و در اجراي قانون اجازه تبديل به احسن و واگذاري دهات و مزارع موقوفه عام به زارعين صاحب‌نسق يا ساير قوانين مربوط به مراحل مختلف اصلاحات ارضي به زارعان صاحب نسق واگذار شده باشد (‌نظير منازل مسكوني زارعان و محوطه مربوط به آن) و‌در حال حاضر نيز قابل بهره‌برداري باشد، حفظ و حراست آن به عهده متصرفان بوده و وجهي به عنوان اجاره‌بهاي اين گونه رقبات (‌عرصه و اعيان) با رعايت‌عرف محل دريافت نخواهد شد.

تبصره 3 - كليه مستحدثاتي كه در دهات و مزارع موقوفه توسط خوش‌نشين‌ها و يا اشخاص غير احداث شده و با تأييد معتمدان محل، اعيان متعلق به آنان‌شناخته شده باشد سند اجاره بر اساس نظر كارشناس رسمي دادگستري يا خبره محلي فقط در مورد عرصه با صاحبان اعيان تنظيم خواهد شد.

‌تبصره 4- به منظور ترويج فرهنگ احياء و بهره وري از موقوفات و تشويق زارعان به ادامه كشت و زرع بر روي اراضي موقوفه و تسهيل عمليات زراعي‌آنان، بانكها و ساير مؤسسات مالي - اعتباري، با رعايت مقررات مربوط ترتيبي اتخاذ نمايند تا تسهيلات مالي لازم به زارعان صاحب نسق موقوف ‌اعطاء گردد. به نحوي كه اعطاي تسهيلات بانكي به اين زارعان بدون توثيق و ترهين عرصه و صرفاً با استفاده از سند اعياني، اخذ سفته، تضمين‌هاي‌ زنجيره‌اي زارعان از يكديگر و يا توثيق منافع واگذار شده از طريق اجاره و حقوق مكتسبه مترتب بر آن امكانپذير باشد. در مواردي كه بانكها بابت تسهيلات اعطايي به زارعان با توثيق سند اعياني و حقوق مكتسبه نظر به تأمين مطالبات لاوصول خود از محل منفعت ‌اعياني و حقوق مكتسبه مرتبط با اراضي موقوفه داشته باشند، ادارات اوقاف و متوليان، بانكها و مؤسسات اعتباري يا اشخاصي كه توسط آنان معرفي‌مي‌شوند را در اسناد اجاره جايگزين زارع بدهكار مي‌نمايند.

تبصره 5- به منظور رفاه زارعان صاحب نسق و فراهم نمودن زمينه فعاليت بيشتر در اراضي موقوفه، ادارات اوقاف و امور خيريه و متوليان حسب مورد،«در صورتی که واقف ترتیب دیگری برای اداره موقوفه معین نکرده باشد ، می توانند مدت اجاره زارعان را ده سال معین نمایند(الحاقی به موجب مصوبه مورخ 20/12/82)» مي‌نمايند و در ضمن عقد اجاره شرط نمايند كه در پايان مدت مزبور عقد اجاره با زارع مزبور و يا قائم مقام قانوني‌وي براساس اجاره بهايي كه با نظر كارشناس رسمي و يا خبره محلي با در نظر گرفتن حقوق مكتسبه زارع تعيين مي‌گردد، تجديد خواهد شد. در موارد‌خاص آنگاه كه مصلحت وقف يا شرايط خاص ديگر اقتضا نكند افزايش مدت اجاره موقوفه براي بيش از ده سال با جلب نظر رياست سازمان اوقاف و‌امور خيريه امكان‌پذير مي‌باشد. (اصلاحی 2/8/80)

ماده 8- احداث هر گونه اعياني و باغ در اراضي نسق زارعان موقوفه توسط اين زارعان با اخذ مجوز از ساير مراجع قانوني ذي ربط و بدون پرداخت ‌پذيره مجاز مي‌باشد. مستأجرين مي‌توانند نسبت به ثبت اعيانهايي مستحدث از طريق ادارات ثبت اسناد و املاك اقدام نمايند و سند مالكيت دريافت‌دارند. ايجاد، توثيق و ترهين اينگونه اعيانها مجاز بوده و نياز به اعلام موافقت جداگانه ادارات اوقاف و امور خيريه و يا متوليان ندارد. (اصلاحی 2/8/80)

ماده 9- هر گاه در تشخيص زارع صاحب نسق اختلافي بوجود آيد، فرمها و اسناد و صورتجلسات تنظيمي در اجراي قوانين اصلاحات اراضي ملاك عمل‌خواهد بود.

‌ماده 10- چنانچه تمام يا بخشي از اراضي قابل واگذاري واقع در حريم روستاهاي موقوفات عامه در اجراي ماده (56) قانون حفاظت و بهره برداري از‌جنگلها و مراتع ـ مصوب 1346 ـ به عنوان انفال، منابع ملي اعلام شده باشد، مي‌بايد حق بهره برداري آن توسط سازمان جنگلها و مراتع كشور به‌سازمان اوقاف و امور خيريه و متوليان واگذار شود.

تبصره 1ـ اراضي مذكور در حكم موقوفه بوده و در حدود محدوده و حريم روستاي موقوفه و بنا به درخواست سازمان اوقاف و امور خيريه واگذار‌خواهدشد .

تبصره 2ـ هرگونه تغيير كاربري در اين اراضي منوط به موافقت سازمان جنگلها و مراتع كشور و نيز اخذ مجوز از ساير مراجع قانوني ذي ربط خواهد ‌بود.

تبصره 3ـ سازمانهاي ياد شده مكلفند ظرف حداكثر دو سال نقل و انتقال زمينهاي موضوع اين ماده را محقق نمايند.
‌تبصره 4ـ چنانچه اين گونه اراضي از طريق دولت به اشخاص حقيقي يا حقوقي به صورت اجاره يا فروش واگذار گرديده باشد اسناد تنظيمي با اطلاع‌دستگاه اجرايي مربوط اصلاح و با متصرف نسبت به عرصه سند اجاره تنظيم خواهد شد.
‌كليه مستحدثاتي كه در اين اراضي توسط متصرفين احداث شده باشد متعلق به آنان خواهد بود.(این ماده طبق مصوبه مورخ 15/12/78 هیات وزیران بعنوان ماده 10 به آئین نامه الحاق و شماره مواد بعد به ترتیب تغییر نمود)

ماده 11 - در مورد زارعان و متصرفان و صاحبان اعياني و انتقال‌گيرندگان موقوفات عام - موضوع مواد (5) و (9) اين آيين‌نامه - در صورت خودداري از تنظيم‌سند اجاره طبق ماده (3) عمل خواهد شد.

ماده 12 - وجوه حاصل از فروش موقوفات مزروعي كه در حساب شماره (5557) بانك تعاون كشاورزي توديع شده و اهدايي دولت به موقوفه تلقي شده به‌نسبت دستور پرداختهاي وصولي مربوط به هر موقوفه به حساب همان موقوفه منظور و واريز خواهد شد تا در صورت لزوم صرف عمران و آبادي موقوفه شود.

ماده 13 - به منظور رسيدگي به حساب بدهي معوق زارعان، از تاريخ فروش تا تاريخ تنظيم سند اجاره جديد با توجه به مفاد تبصره(1) ماده (6) اين آيين‌نامه‌اجاره بها تعيين و تا ميزان پرداختهاي زارعان به حساب دولت با ارائه مدارك پرداخت اقساطي آنان تهاتر و در صورتي كه زارعان بدهكار شوند مابه‌التفاوت‌محاسبه و به صورت نقد يا اقساط از آنان وصول و به حساب موقوفه واريز خواهد شد.

ماده 14 - كليه مقررات اين آيين‌نامه در مورد آبهاي موقوفه كه عوايد آنها به مصارف عام مي‌رسد نيز مجري است.
‌ماده 15 - در مواردي كه جهت مورد نظر واقف تغيير يافته باشد به صورت اصلي بازگردانده مي‌شود مگر اين كه بازگرداندن آن به وضع اول موجب عسر و حرج ‌و قلت درآمد و امثال آن باشد كه در اين صورت ابقاي آن به صورت فعلي با اجازه ولي فقيه يا نماينده ايشان در سازمان اوقاف و امور خيريه بلااشكال خواهد بود.

ماده 16 - در مورد ابلاغ نظرات كميسيون موضوع ماده (2) و اخطارها و دعوتنامه‌هايي كه ادارات اوقاف و امور خيريه در اجراي اين آيين‌نامه صادر و ارسال‌مي‌نمايند مقررات مربوط به ابلاغ تصميمات شعب تحقيق اوقاف "‌مواد (10) و (29) و (31)" آيين‌نامه كيفيت تحقيق در شعب تحقيق سازمان حج و اوقاف و‌امور خيريه - موضوع تصويب‌نامه شماره 93366 مورخ 18/10/65- رعايت خواهد شد.

‌ماده 17- مقررات اين آيين‌نامه شامل موقوفات آستان قدس رضوي و حضرت معصومه و حضرت احمدبن موسي عليهم‌السلام و ساير موقوفاتي كه متوليان آنها‌منصوب از طرف ولي فقيه باشند نيز مي‌شود. متوليان و امناي اين موقوفات راساً امور اجرايي را طبق ماده واحده قانون ابطال اسناد و فروش رقبات، آب و ‌اراضي موقوفه و اين آيين‌نامه به عهده خواهند داشت.

تبصره - متوليان موقوفات ياد شده مي‌توانند در تشكيل كميسيون موضوع ماده (2) اين آيين‌نامه تنها براي موقوفات تحت توليت خود اقدام نمايند.

ماده 18 - از تاريخ تصويب اين آيين‌نامه كليه مصوبات هيأت دولت كه تغاير با اين آيين‌نامه است ملغي مي‌باشد.

حسن حبيبي - معاون اول رييس جمهور